Wat is freelancen en wat is een freelancer?

Freelancen betekent werken zonder arbeidsovereenkomst, op basis van opdrachten. Als freelancer bepaal je zelf voor welke klanten je werkt, hoe je je tijd indeelt en welk tarief je vraagt. Die combinatie van vrijheid en inkomenspotentieel trekt veel mensen over de streep.

Freelancers werken niet structureel voor één organisatie, zoals vaste werknemers. Ze voeren bepaalde opdrachten uit of werken aan specifieke projecten waarbij hun specifieke kennis gevraagd is, vaak voor verschillende klanten tegelijk of na elkaar. De duur varieert: van een opdracht van enkele weken tot een langer traject binnen een groter project.

Wat is een freelancer?

Een freelancer is een zelfstandige professional die zakelijke diensten (bv in marketing, HR, IT of finance) levert aan bedrijven of organisaties, op basis van tijdelijke opdrachten of projecten.

De betekenis van het woord 'freelance' is letterlijk 'vrije lans'. De term komt uit de middeleeuwen, toen huurlingen met een lans hun diensten aanboden aan verschillende heren. Net zoals die huurlingen niet aan één heer verbonden waren, werken freelancers vandaag voor verschillende klanten of opdrachtgevers. Alleen gebruiken ze nu geen lans meer, maar een laptop.

Essentieel is de autonomie: de opdrachtgever is de klant van de freelancer; een freelancer is geen medewerker van het bedrijf of de organisatie die de opdracht geeft. De term 'freelancer' heeft geen juridische betekenis en is niet beschermd.

• Lees hier meer over de geschiedenis van freelancen

Wat doet een freelancer?

Freelancers zijn actief in vrijwel alle sectoren. In Vlaanderen en Brussel samen gaat het volgens Unizo al om meer dan 234.000 zelfstandige professionals. Een stijging van ruim 34 procent op vijf jaar tijd. In Vlaanderen zijn de populairste sectoren: advies en communicatie (26%), ICT-diensten (13%), onderwijsdiensten (11%) en creatieve activiteiten (10%). Wat alle freelancers gemeen hebben: ze bepalen zelf hun werkuren, klanten, werkplek en manier van werken.

Heeft een organisatie specifieke expertise nodig, maar die niet in huis? Dan kan een freelancer een efficiënte oplossing zijn. Je haalt precies de kennis binnen die je nodig hebt, zonder de verplichtingen die bij een vaste aanwerving horen zoals vakantiedagen, verzekeringen of pensioenopbouw.

De grenzen van freelancen

Ook al heeft een freelancer geen arbeidscontract, er zijn grenzen aan hoe je als bedrijf of opdrachtgever met een freelancer samenwerkt. Als een freelancer eigenlijk als vaste werknemer wordt behandeld, met vaste werktijden, hiërarchisch toezicht of dezelfde opdrachten als vaste medewerkers, kan dit worden gezien als schijnzelfstandigheid. Dat is een vorm van sociale fraude met mogelijke juridische en fiscale gevolgen voor de opdrachtgever.

In welke sectoren werken freelancers?

Freelancers vind je in vrijwel alle sectoren. Toch werken veel zelfstandige professionals in kennisgerichte vakgebieden. Freelance jobs zijn het vaakst te vinden in:

• ICT: bijvoorbeeld als developer, UX-designer of AI-specialist

• Management: bijvoorbeeld als consultant, adviseur of projectmanager

• Marketing & sales: bijvoorbeeld als digital marketing specialist, salesmedewerker of automation specialist

• Finance: bijvoorbeeld als boekhouder, fiscalist of accountant

• Communicatie: bijvoorbeeld als content creator, copywriter of designer

Wat zijn de voordelen van freelancen?

Dat er in België steeds meer professionals kiezen om zelfstandig te worden en als freelancer aan de slag te gaan, is geen toeval. Freelancen biedt heel wat voordelen. Je geniet van veel vrijheid, je bent je eigen baas en je inkomsten kunnen interessant zijn.

We vroegen onze zelfstandige professionals waarom zij kozen voor freelancen. Dit zijn de vijf meest genoemde redenen:

• Inkomsten: het gemiddelde uurtarief als freelancer in Vlaanderen varieert sterk per sector. Voor consultancy-opdrachten (communicatie, management, HR) bedraagt het gemiddelde €84 per uur, volgens het Unizo Freelancer Focus Rapport 2024. Een freelancer verdient in België tussen €40 en €100 per uur, en dat uurtarief is sterk afhankelijk van de ervaring, de specialisatie en het soort opdrachtgever. Let wel: als freelancer ben je zelf verantwoordelijk voor sociale bijdragen, verzekeringen en pensioenopbouw.

• Vrijheid in werkuren: je bepaalt zelf wanneer je werkt. Liever overdag even van de zon genieten en ’s avonds werken? Dat kan perfect.

• Geen hiërarchische verhouding: als freelancer werk je niet voor een klant, maar samen met een klant. Je bepaalt grotendeels zelf hoe je een opdracht uitvoert.

• Afwisseling: elke opdracht is anders. Je werkt voor verschillende organisaties en met verschillende mensen. Geen dag is dezelfde.

• Professionele groei: dankzij die afwisseling bouw je veel ervaring op en kan je snel uitgroeien tot een expert in je vak.

Toch is werken als zelfstandige niet altijd rozengeur en maneschijn. Het vraagt ook veel verantwoordelijkheid. Je zorgt zelf voor je inkomen, voor je administratie en het actief zoeken naar nieuwe freelance opdrachten.

Is freelancen beter dan werken met een vast contract?

Of freelancen beter is dan vast werk hangt af van wat je zoekt. Wie graag als zelfstandige werkt en zijn eigen koers bepaalt, vindt in freelancen veel vrijheid. Wie liever zekerheid en structuur heeft, kiest misschien beter voor een vaste job.

Belangrijke verschillen in het dagelijkse werk:

• Eigen materiaal versus kantoormateriaal: freelancers gebruiken hun eigen laptop, software en andere tools. Vaste medewerkers krijgen hun materiaal meestal van hun werkgever.

• Opdrachten versus taken: freelancers werken meestal aan duidelijk afgebakende opdrachten. Vaste medewerkers zijn vaak betrokken bij de bredere werking van een organisatie.

• Uur- of dagtarief versus vast loon: freelancers factureren op basis van gewerkte uren of dagen. Werknemers ontvangen een vast maandelijks loon.

• Wisselende werkdruk versus vaste werkweek: freelancers hebben piekperiodes waarin ze meer dan 40 uur per week werken, soms ook in het weekend. Werknemers hebben meestal een vast uurrooster.

• Zelf investeren in opleidingen: freelancers moeten zelf zorgen voor bijscholing om hun kennis up-to-date te houden. Werknemers krijgen meestal een opleidingsbudget of volgen opleidingen via hun werkgever.

Hoe word je freelancer in België?

Steeds meer professionals in België kiezen bewust om te gaan freelancen. Het begint met jezelf officieel te registreren als zelfstandige. De meest gebruikte opstartvorm is een eenmanszaak, terwijl het oprichten van een vennootschap vaak interessant is bij een hogere omzet, meer risico of om je privé-vermogen te beschermen. Veel starters beginnen trouwens als zelfstandige in bijberoep, zodat ze naast hun vaste job rustig kunnen opstarten en groeien.

De eerste stappen om te starten:

1. Bepaal je diensten, doelgroep en tarieven

Welke diensten bied je aan, aan wie en aan welk uurtarief of dagtarief? Een duidelijk plan helpt je om gerichter opdrachten te vinden en je marketing op te bouwen.

2. Kies een ondernemingsvorm

• Eenmanszaak: eenvoudig op te starten en kostenefficiënt, maar je bent persoonlijk aansprakelijk.

• Vennootschap: beperkte aansprakelijkheid, fiscaal vaak voordeliger bij hogere winst, maar de administratie en oprichting zijn complexer.

3. Registreer je als zelfstandige

Schrijf je in via een ondernemingsloket bij de Kruispuntbank van Ondernemingen (KBO) en sluit je aan bij een sociaal verzekeringsfonds voor zelfstandigen. Activeer indien nodig je btw-nummer. Kleine starters met een omzet van minder dan €25.000 kunnen soms een btw-vrijstelling aanvragen.

4. Open een professionele rekening en organiseer je administratie

Zo houd je inkomsten en uitgaven overzichtelijk en kan je vlot factureren. Voor een vennootschap is een aparte rekening verplicht en voor een eenmanszaak ook sterk aanbevolen.

5. Verzeker jezelf en betaal sociale bijdragen

Als zelfstandige in hoofdberoep ben je verplicht om sociale bijdragen te betalen. Afhankelijk van je beroep kan een beroepsaansprakelijkheidsverzekering verplicht of sterk aanbevolen zijn.

6. Maak jezelf zichtbaar

Bouw een website of portfolio, gebruik sociale media of registreer je op freelanceplatformen. Potentiële klanten willen zien wat je doet en welke ervaring je hebt.

Je administratie en belastingen regelen als freelancer

Als zelfstandige ben je volledig verantwoordelijk voor je administratie en belastingen. Dat betekent dat je onder andere:

• Periodiek een btw-aangifte indient (maandelijks, per kwartaal of jaarlijks, afhankelijk van je omzet en regeling);

• Je inkomsten en uitgaven bijhoudt om een overzicht te houden van je financiële situatie;

• Je een jaarlijkse inkomstenbelasting betaalt op je winst;

Veel freelancers gebruiken hiervoor een boekhoudsoftware of werken samen met een boekhouder, zodat alles correct verloopt en je geen deadlines mist.

Gelukkig geniet je als zelfstandige ook van fiscale voordelen. Kosten die je maakt voor je activiteit - zoals kantoormateriaal, software, een opleiding of je werkruimte - kan je vaak aftrekken van je winst, waardoor je minder belastingen betaalt.

Let wel: het moet daadwerkelijk een professionele kost zijn en correct gedocumenteerd worden.

Hoe vind je opdrachten als freelancer?

Opdrachten zoeken hoort bij freelancen. Sommige freelancers vinden snel een aantal vaste klanten en slepen zo langdurige opdrachten in de wacht. Anderen moeten regelmatig actief op zoek naar nieuwe opdrachtgevers en nieuwe projecten.

Dit zijn de meest gebruikte manieren om freelance opdrachten te vinden:

• Via een freelanceplatform: gespecialiseerde platforms zoals Freelance.be brengen freelancers en opdrachtgevers samen. Je vindt er de meest recente opdrachten en kan meteen gericht reageren.

• Via je eigen netwerk: veel opdrachten komen binnen via voormalige collega’s, eerdere klanten of via evenementen. Een sterk netwerk is erg waardevol.

• Via sociale media: platforms zoals LinkedIn helpen om je expertise te tonen en gevonden te worden door potentiële klanten.

• Via eerdere opdrachten: tevreden klanten komen vaak terug met nieuwe projecten of bevelen je aan binnen hun netwerk.

• Door organisaties zelf te benaderen: sommige freelancers nemen rechtstreeks contact op met bedrijven waar hun expertise nuttig kan zijn.

Welke aanpak het beste werkt, hangt af van je vakgebied en ervaring. Veel freelancers combineren verschillende kanalen om voldoende opdrachten te vinden.

Wil je meteen starten? Maak gratis een profiel aan op Freelance.be en krijg toegang tot de laatste nieuwe opdrachten in jouw vakgebied.