Inkomen zelfstandige vs werknemer: wat houd je echt over?

Wil je weten of je meer verdient als zelfstandige of in een vaste job? Dan lijkt het logisch om gewoon het uurtarief van een zelfstandige te vergelijken met het uurloon van een werknemer. Maar die vergelijking klopt niet. Het gaat om twee totaal verschillende bedragen, elk met hun eigen context.

Waarom het uurtarief van een zelfstandige vaak hoger lijkt

Het uurtarief van een zelfstandige ligt op het eerste gezicht vaak een stuk hoger dan het uurloon van iemand met een vaste job. Daardoor lijkt het al snel alsof zelfstandigen meer verdienen. Maar dat is zeker niet altijd het geval.

Wie in een vaste job werkt, krijgt bovenop het loon vaak heel wat extra’s, zoals vakantiegeld, een groepsverzekering en doorbetaling bij ziekte. Bovendien komen daar vaak ook nog extra voordelen bij zoals maaltijdcheques, ecocheques, een hospitalisatieverzekering of een bedrijfswagen. Als zelfstandige moet je dat allemaal zelf voorzien. En betalen. Daarom ligt het uurtarief hoger, om uiteindelijk op een vergelijkbaar netto-inkomen uit te komen.

Wat je als werknemer allemaal krijgt

Wie een vaste job heeft, bouwt automatisch rechten op die niet altijd zichtbaar zijn op je loonbrief. Denk bijvoorbeeld aan:

• Vakantiegeld: als bediende ontvang je je normaal loon tijdens je vakantiedagen (het enkel vakantiegeld) en eenmaal per jaar een toeslag van maximaal 92% van je bruto-maandloon (het dubbel vakantiegeld), pro rata het aantal gewerkte maanden. Voor arbeiders loopt alles via de Rijksdienst voor Jaarlijkse Vakantie en bedraagt het totale vakantiegeld ongeveer 15,38% van het brutoloon van het voorgaande jaar.
• Pensioenopbouw: je bouwt vaak ook een aanvullend pensioen op (groepsverzekering) via de werkgever

• Gewaarborgd loon bij ziekte: je loon wordt een tijd doorbetaald bij ziekte

• Verzekeringen: als werknemer krijg je vaak ook een hospitalisatieverzekering aangeboden
• Je werkgever betaalt bovendien ook je werkgeversbijdragen voor de sociale zekerheid

Die voordelen zorgen voor heel wat extra zekerheid, ook al zie je ze misschien niet rechtstreeks op je rekening verschijnen. Die extra zekerheid moet een zelfstandige zelf voorzien en financieren.

Wat je als zelfstandige allemaal zelf moet regelen

Als zelfstandige krijg je die voordelen niet automatisch. Je moet ze zelf regelen en betalen. Houd je daar geen rekening mee bij de bepaling van jouw uurtarief en dagtarief, dan verdien je vaak minder dan iemand met een vaste job.

Hieronder zie je met welke kosten je zeker rekening moet houden bij het bepalen van je tarief als freelancer:

Kosten voor zelfstandigen (die je niet mag vergeten in je uurtarief):

• Belastingen en sociale bijdragen

Denk aan personenbelasting, btw en je sociale bijdragen via een sociaal verzekeringsfonds. Een aanzienlijk deel van je inkomsten gaat hiernaartoe.

• Pensioen

Je bouwt als zelfstandige ook een wettelijk pensioen op via je sociale bijdragen, maar meestal minder. Daarom zetten veel zelfstandigen extra geld opzij, bijvoorbeeld via een aanvullend pensioen of pensioensparen

• Vakantie en vakantiegeld

Werk je niet, dan factureer je niet. Je moet dus zelf een budget voorzien om ziekte en vakanties op te vangen.

• Verzekeringen

Denk aan een verzekering gewaarborgd inkomen (bij arbeidsongeschiktheid), een burgerlijke aansprakelijkheidsverzekering en eventueel een beroepsaansprakelijkheidsverzekering.

• Beroepskosten

Denk aan een boekhouder, een wagen, software, je laptop of telefoon, verplaatsingen en eventueel een werkruimte.

• Opleiding en ontwikkeling

Bijscholing, opleidingen en trainingen betaal je zelf.

• Buffer voor ziekte of mindere periodes

Geen opdrachten betekent geen inkomsten. Een financiële buffer is dus geen luxe, maar een noodzaak.

Kortom: een hoger uurtarief betekent niet automatisch dat je meer overhoudt. Het betekent vooral dat je als zelfstandige alles zelf moet organiseren en financieren - en dat heeft een impact op wat je netto overhoudt.

Inkomsten als freelancer of als werknemer berekenen: wat houd je netto over?

Om een eerlijke vergelijking te maken, kijken we naar een concreet voorbeeld. Wie houdt meer over: een junior marketeer met een vaste job of één die als freelancer aan de slag gaat? Dat hangt af van veel factoren.

We vergelijken in grote lijnen een junior marketeer zonder kinderen ten laste die voltijds werkt:

• als zelfstandige in hoofdberoep met een eenmanszaak
• als werknemer in loondienst.

De freelancer:

• eenmanszaak
• hoofdberoep

• €55 uurtarief

• 1.310 factureerbare uren/jaar

• €72.050 omzet (excl. btw)

De werknemer:

• vast contract
• fulltime

• €2.800 bruto/maand

• €36.400 bruto/jaar

*Voor de zelfstandige omvatten de aftrekbare kosten en bijdragen onder meer beroepskosten (boekhouder, materiaal, verplaatsingen) en sociale bijdragen. Voor de werknemer worden deze lasten gedragen door de werkgever en zijn ze niet zichtbaar in het bruto-loon.

Wat betekent dit in de praktijk?

Het netto-verschil bedraagt ongeveer 7.700 euro per jaar in het voordeel van de junior marketeer die als freelancer aan de slag gaat. Maar die moet daarmee zelf nog heel wat zaken voorzien die voor de werknemer automatisch geregeld zijn: Als we ook die in rekening nemen, dan daalt het voordeel ten opzichte van de werknemer tot ongeveer 3.000 à 4.000 euro per jaar.

Belangrijk: dit is louter een realistische indicatie. Je loon of omzet en wat je daarvan overhoudt, hangt af van jouw persoonlijke situatie. Kan jij daarnaast aan een hoger uurtarief factureren als freelancer of ben je bereid om meer te werken dan het aantal uren dat we in dit voorbeeld gebruikten, dan komt jouw beschikbaar inkomen uiteraard hoger uit.

Fiscale voordelen voor zelfstandigen

Als zelfstandige betaal je belastingen op je winst. Maar je hebt ook een aantal fiscale voordelen. Daardoor betaal je minder belastingen en houd je netto meer over. Alle kosten die je maakt voor je freelance-activiteit zoals je laptop, telefoon, software, verplaatsingen, boekhouder,...zijn in principe aftrekbaar onder bepaalde voorwaarden. Net als je sociale bijdragen. Grotere aankopen schrijf je af over meerdere jaren. Voor je aanvullend pensioen kan je bijvoorbeeld sparen via een VAPZ (een vrij aanvullend pensioen voor zelfstandigen), een fiscaal interessante formule.

Als freelancer kan je bovendien kiezen tussen een eenmanszaak of een vennootschap.

Een eenmanszaak is eenvoudig op te richten, vraagt weinig administratie en je winst wordt belast via de personenbelasting.

Een vennootschap is complexer en duurder om te beheren, maar biedt meer fiscale mogelijkheden. Daar staat tegenover dat een vennootschap pas echt loont bij een hogere omzet. Voor de meeste starters en juniorprofielen is een eenmanszaak dus de logische eerste stap.

Hoe bereken je je uurtarief als zelfstandige?

Je uurtarief is niet hetzelfde als wat je netto overhoudt. Van je omzet gaan je beroepskosten, sociale bijdragen en belastingen af. Wat overblijft is je netto-inkomen, maar ook daarvan zet je best nog een bedrag opzij voor kalmere periodes.

Een gangbare vuistregel is om te vertrekken van het netto-maandinkomen dat je nodig hebt, dat terug te rekenen naar een bruto-jaarbedrag inclusief alle lasten, en dat te delen door je realistisch aantal factureerbare uren per jaar. Dat laatste ligt voor een voltijdse freelancer doorgaans tussen de 1.200 en 1.400 uur.

De vuistregel is vrij simpel: bepaal wat je netto wilt verdienen per jaar, verdubbel dat om je sociale bijdragen en belastingen in rekening te nemen, zodat je zicht krijgt op de totale omzet die je nodig hebt. Tel daar je beroepskosten bij en deel dat bedrag door het aantal uren dat je echt kunt factureren: 1.300 uren is daarbij realistisch.

Wil je 2.500 euro netto overhouden per maand (opgelet: daarvan moet je zelf nog je buffer voor vakantie en ziekte, pensioensparen en andere verzekeringen betalen)? Dan heb je 5.000 euro X 12 + je beroepskosten nodig:

Een voorbeeld:

• 60.000 euro per jaar + 5.000 euro beroepskosten = 65.000

• 65.000 : 1300 = 50 euro uurtarief.

Waar moet je rekening mee houden als je je tarief bepaalt?

Veel starters kijken naar wat anderen vragen of naar het budget van een opdrachtgever. Dat is niet altijd de beste basis. Je tarief moet vooral ook kloppen met jouw eigen situatie en met wat je nodig hebt om er op een gezonde manier van te leven.

Houd in elk geval rekening met:

• het inkomen dat je nodig hebt om van te leven
• het aantal factureerbare uren dat je realistisch verwacht op jaarbasis
• je beroepskosten, zoals software, materiaal, opleidingen, verplaatsingen en boekhouding
• je sociale bijdragen, die je per kwartaal moet betalen en die berekend worden op je netto-belastbaar inkomen
• belastingen
• buffers voor verlof en ziekte
• je pensioenopbouw

Zodra je dat helder hebt, kan je je uurtarief berekenen. Voorzie daarnaast ook marge voor mindere periodes, onverwachte kosten of extra investeringen.

Zelfstandig worden? Houd het realistisch

Een hoger uurtarief lijkt aantrekkelijk, maar het moet wel verdedigbaar blijven in de markt. Aan de andere kant is een te laag tarief ook riskant: dan komt je inkomen onder druk te staan en wordt het moeilijker om je kosten en bijdragen te betalen en je buffer op te bouwen.

Bepaal je tarief dus niet op basis van je buikgevoel, maar op basis van een realistische berekening. Zo vertrek je met meer zekerheid en een sterker plan.

Wat is het verschil tussen uurtarief en uurloon?

Een uurtarief is het bedrag dat je als zelfstandige aanrekent voor je diensten. Een uurloon is wat iemand met een vaste job verdient via zijn werkgever, inclusief voordelen zoals betaald verlof en gewaarborgd loon bij ziekte.

Waarom ligt het uurtarief van een zelfstandige hoger dan het uurloon?

Als zelfstandige sta je zelf in voor belastingen, sociale bijdragen, verzekeringen, pensioen en verlof. Bij een vaste job worden die zaken (deels) gedragen door de werkgever. Daarom ligt het uurtarief van een freelancer doorgaans hoger.

Hoeveel factureerbare uren heeft een freelancer gemiddeld per jaar?

Gemiddeld kunnen freelancers tussen de 1.200 en 1.400 uren factureren. Niet alle gewerkte uren zijn factureerbaar door onder andere administratie, prospectie, verplaatsingen of ziekte.

Wie houdt er meer over: een zelfstandige of iemand met een vaste job?

Een zelfstandige houdt vaak meer over, maar draagt zelf ook veel meer risico. Denk aan periodes zonder opdrachten, ziekte of pensioenopbouw die je als zelfstandige zelf moet opvangen.

Wat zijn de belangrijkste fiscale voordelen voor zelfstandigen?

Vooral het aftrekken van beroepskosten, sociale bijdragen en fiscaal voordelig pensioensparen (zoals VAPZ). Die zorgen ervoor dat je belastbare inkomen lager ligt en je netto meer overhoudt.